João Colagem - recensies - Dingen die de fantasie creëert

een afbeelding van een kunstwerk uit de serie waar deze recensie over gaat een afbeelding van een kunstwerk uit de serie waar deze recensie over gaat

Dingen die de fantasie creëert.*

In zijn Rubens-Serie heeft de kunstenaar João Colagem getracht iets vrij opmerkelijk te doen: het oeuvre van de grote Vlaamse schilder Peter Paul Rubens (1577-1640) in een min of meer coherente reeks surrealistische collageportretten om te zetten die elk net zo exuberant zijn als de originele schilderijen. Dit om te bewijzen dat er een immense vrijheid kan zijn in terughoudendheid.

Colagem besloot om alle reproducties van een kunstboek over Rubens te verknippen. Deze knipsels en uitknipsels werden toen geschikt en herschikt in een reeks collages onder de voorwaarde dat elk van de knipsels zouden moeten worden gebruikt en niets zou in de prullenmand mogen eindigen. Aangezien de reeks vorderde - alle 24 collages werden gemaakt binnen een periode van 8 dagen in Augustus 2008 - de hoeveelheid ongebruikte knipsels en uitknipsels groeide maar schaars. Tegen dag 7 werden de dicht ingevulde lang genekte portretten en gezichten meer en meer open profielportretten.

Misschien is het woord portret niet op zijn plaats omdat deze collages onmiddellijk herinneringen oproepen aan de, in Candomblé traditionele kleding, welke in de afro-Braziliaanse godsdienstige carnaval culturen worden gebruikt. Aangezien hij uiteindelijk uit de voorraad materiaal liep, moest Colagem een manier bedenken om deze serie te beëindigen.

In Cabeça pensante (= Peinzend hoofd) en Os polo's se atraem (= Tegengestelde aantrekking) heeft hij dit briljant gedaan. Deze twee vrij eenvoudige collages zijn een commentaar op de rest van de serie aangezien zij de onderliggende constructieve principes illustreren: samenbrengend de tegenovergestelde werelden van Peter Paul Rubens en João Colagem in een serie van gemaskeerde hoofden die vol zijn van gedachten en geloven, illusies en ontgoochelingen. Men vraagt zich af waar de aantrekkelijkheid aanvankelijk begon: was het één van de schilderijen van Rubens van de lang genekte Heilige Maagd of waren het al deze vlezige naakten de slanke en magere João Colagem aanspraken? Het is niet van belang. De kern is dat zijn Rubens-Serie een meesterlijk demonstratie van de kunst van collage is.

Peter Zwaal (schrijver)

* Deze tekst is geschreven voor de presentatie van de 24 kunstwerken aan wereldbekende verzamelaars