João Colagem - de kunstenaar - De redding van het verloren beeld

Mijn laatste project, “De Redding van het Verloren Beeld”, is een project waarbij ik collage workshops geef aan jongeren, in een poging om jongeren, leerkrachten en kunstenaars, te leren samenwerken en meer respect en begrip voor elkaar op te brengen. Het project is gericht op de ontwikkeling van het individu en is een middel voor sociale integratie.

Het doel van de workshops is het stimuleren van de ontwikkeling van het creatieve proces van kinderen en tieners door groepscontact met de ludieke wereld van de collage. In dit proces zal de basistechniek van collage worden gebruikt als een vorm van contact met kleuren en afbeeldingen. Daarnaast zijn de workshops ook gericht op het belang van recycling en aanpassing op een intellectuele en creatieve manier.

Een foto van João Colagem, Robert Hartman en de sponsors van een workshop, samen in een expositieruimte, voor een muur vol collages gemaakt door kinderen die deelgenomen hebben aan een workshop

Na voltooiing van de workshops volgt er een tentoonstelling bestaande uit een collectie van de door de kinderen gemaakte werken, die gericht is op het maken van een identiteitsruimte binnen de school en/of centra. De strategie is gericht op verantwoordelijkheid en respect tussen de gemeenschappelijk betrokkenen.

Tot slot zijn er bij de opening van de tentoonstelling ook muzikanten en/of verhalenvertellers betrokken. Alle workshopdeelnemers krijgen een ingelijst werk en de school of organisatie krijgt een verzameling van ingelijste werken om te exposeren op hun locatie.

De oorsprong van het project

Een foto van João Colagem en Anne-Marie Tjeen Willink, onder begeleiding van een groep kinderen, onderweg naar hun eerste workshop

Voor ik in 2005 naar Goiânia, Brazilië ging had ik voorafgaand al besloten om, met de kinderen uit de wijk waar ik ben opgegroeid, enkele schilder en collage workshops te gaan draaien. Tijdens een ontmoeting met een vriendin (schilderes Anne-Marie Tjeenk Willink) legde ik dit idee aan haar voor en zij was er direct enthousiast over. Met volle overtuiging bood ze dan ook aan te helpen met de uitvoering van het project ter plaatse. Het resultaat hiervan was dat meer dan de helft van haar bagage gevuld was met acrylverf, plakkaatverf en kwasten. Ze was bij aankomst nog steeds onverminderd enthousiast.

Een groepsfoto van de kinderen die werken tonen die ze tijdens de workshop hebben gemaakt

De workshop werd gesteund door het Gemeentebureau van Cultuur, Sport en Onderwijs van de stad Goiânia en werd "Kinderen van het blok 144 schilderen en plakken" genoemd. Het project kreeg ruimschoots aandacht van media, provinciale autoriteiten en de gemeenschap omdat het samenwerking en betrokkenheid van de kinderen, de ouders, docenten en kunstenaars integreerde. Het resultaat werd getoond tijdens een grote expositie in de straat waar de deelnemende kinderen wonen.

De redenen en motivatie van João Colagem voor zijn sociaal culturele projecten

Een foto van João Colagem bedolven onder een stapel collages gemaakt door kinderen

Sinds mijn komst naar Nederland, meer dan decennium geleden, is de fysieke structuur van de internationale samenleving duidelijk veranderd. Deze veranderingen, die ik vooral tijdens mijn reizen over de wereld ervaren heb, hebben mij diep geraakt en geïnspireerd om te willen bijdragen aan culturen uit verschillende landen.

Op een dag, na weer een tijdje terug in Nederland te zijn, kwam de vraag bij mij op: “Als Brazilië (of een ander land) economisch groeit, wat kan dan mijn bijdrage zijn aan de culturele groei om de balans tussen de twee te behouden of te herstellen?” Ik besefte dat op de meeste plaatsen een grote behoefte bestaat om mens en cultuur dichter bij elkaar te brengen, mede omdat er een groot tekort aan mensen en mogelijkheden is voor de realisatie van culturele evenementen.

Vanuit deze gedachte tracht ik in samenwerking met artiesten, officiële instanties en de zakenwereld iets te bereiken dat correspondeert met de behoeften van diverse culturen in de wereld. Het resultaat hiervan is dat ik diverse projecten heb ondersteund of opgezet, zoals bijvoorbeeld:

  • collage workshops in het kader van culturele uitwisseling tussen Brazilië en Nederland;
  • het ontvangen van, het tijdelijk onderdak bieden aan en het helpen bij exposities, lezingen, concerten en bijeenkomsten van internationaal professionele artiesten (Atelier Colagem);
  • het samen brengen van getalenteerde kunstenaars in de kunstbeweging Collage Collectief;
  • cultureel humanitair werk, gericht op cultureel en/of financieel minder bedeelde kinderen

De gevolgen van het idee

Sinds de eerste editie in 2005, met 15 deelnemers, is het project gegroeid en heeft het inmiddels een deelnemersaantal van 250 kinderen in de leeftijd van 6 tot 18 jaar, verspreid over 14 edities:

  • 05-2005 - workshop
    Kinderen van het blok 144 schilderen en plakken, Vera Cruz 2, Goiânia (GO) Brazilië

  • 04-2007 - workshop
    provinciale basisschool Professor Helon Gomide, Santuario, Trindade (GO) Brazilië

  • 04-2008 - workshop
    provinciale basisschool Professor Helon Gomide, Santuario, Trindade (GO) Brazilië

  • 04-2008 - workshop
    sociaal cultureel centrum Pai Eterno, Divino Pai Eterno, Trindade (GO) Brazilië

  • 04-2008 - workshop
    Kinderen van straat 7, Samarha, Trindade (GO) Brazilië

  • 04-2008 - workshop
    parochie Centro Redentor 13, Ponta Kaiyana, Trindade (GO) Brazilië

  • 04-2008 - workshop
    gemeentelijke school Parque Eldorado Oeste, Goiânia (GO) Brazilië

  • 05-2008 - Eindexpositie (laatste 6 workshops)
    Câmara Municipal, Trindade (GO) Brazilië

  • 11-2008 - workshop
    provinciale basisschool Ione Dias de Aguiar, Penápolis (SP) Brazilië

  • 11-2008 - workshop
    provinciale basisschool Adeline Peters, Penápolis (SP) Brazilië

  • 11-2008 - workshop
    provinciale basisschool Joana Helena, Penápolis (SP) Brazilië

  • 11-2008 - workshop
    provinciale basisschool Carlos Sampaio, Penápolis (SP) Brazilië

  • 11-2008 - workshop
    S.E.S.C. Polo Avançado de Araçatuba, Araçatuba (SP) Brazilië

  • 11-2008 - workshop
    leerlingen van Museu do Sol, Penápolis (SP) Brazilië

  • 11-2008 - workshop (2x)
    kunstleraren, Penápolis (SP) Brazilië

  • 12-2008 - Eindexpositie (laatste 8 workshops)
    Museu do Sol, Penápolis (SP) Brazilië

De expositie bij de Câmara Municipal in Trindade trok in 1 maand circa 1200 bezoekers en is zelfs op verzoek verlengd. De belangstelling kwam uit allerlei gelederen, zoals scholen, autoriteiten en zelfs het bedrijfsleven. Bij de expositie in Penápolis was de belangstelling ook zeer groot.